Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘bezinning’

Vrijwel meteen nadat de eerste berichten over de afschuwelijke tragedie in Noorwegen doorsijpelden, buitelden de meningen, commentaren en over-en-weer-beschuldigingen over mekaar heen. Soms had men nog net het (berekenende?) fatsoen om enig medeleven met de slachtoffers en nabestaanden te betonen, om dan direct door te schakelen op de automatische piloot van duiding en analyse. Ondertussen lijken alle stellingen wel te zijn betrokken en het moet gezegd dat er naast alle holle retoriek en hersenloze oprispingen, wel degelijk doorwrochte en hout snijdende publicaties zijn verschenen. De visie van mijn favoriete columnist Bas Heijne bijvoorbeeld. Maar dit stuk is niet bedoeld om hier nog een schepje bovenop te doen. Bovendien, wie ben ik om de pretentie te hebben nog iets te kunnen toevoegen aan al die illustere opiniemakers hier te lande en ver daarbuiten?

Sowieso heb ik erg veel moeite met de automatische reflexen waarmee de journalistiek reageert op rampen en aanslagen waarbij slachtoffers vallen. Je zult maar nog levend slachtoffer of dierbare/nabestaande zijn in een onderhavige situatie. Denk aan de Studio Sport-verslaggever die naar aanleiding van de dakinstorting van het FC Twente-stadion slechts aandacht heeft voor de sportieve gevolgen van de club in kwestie, terwijl de doden nog niet zijn begraven en andere slachtoffers in het ziekenhuis vechten voor hun leven. Neem de vaste praktijk bij rampen in het buitenland, die kennelijk voorschrijft dat het belangrijkste is dat we zo snel mogelijk weten of en hoeveel landgenoten erbij betrokken zijn. Alsof een vaderlands slachtoffer erger is dan eentje van buiten de grenzen. Eigen volk eerst, hier en in het hiernamaals.

In Noorwegen zijn om en nabij 80 doden te betreuren, moeten dus honderden dierbaren van deze slachtoffers omgaan met een peilloos verdriet. Met ook andere emoties als verbijstering, agressie en haat jegens degene die hiervoor verantwoordelijk is. En dat is toch echt, althans zo ziet het ernaar uit, die ene krankzinnige geest die ervoor is opgepakt. Ik kan me niet voorstellen dat ook maar één van de aan de dood ontsnapten of nabestaanden bezig is met de achterliggende, diepere oorzaken of onderliggende voedingsbodem van deze gruweldaad.

Misschien denken de ‘opiniemakers’ dat dit hun taak en verantwoording is omdat de naast betrokkenen hier om begrijpelijke redenen niet aan toekomen. Maar ik denk dat, als ze dan toch zo graag de betrokkenen willen ondersteunen, ze zich veel beter gedeisd kunnen houden en hun stilistische gaven beter kunnen aanwenden om compassie, piëteit en (excuses voor de afgesleten term) respect met en voor de slachtoffers en de Noorse samenleving te betonen. Nu heeft het op z’n minst de geur van je gelijk halen, je profileren en positioneren over de hoofden van de zwaar getroffenen heen.

Natuurlijk moet het debat plaatsvinden en doorgaan over de multiculturele samenleving en over de standpunten die de diverse politieke en religieuze groeperingen hierover innemen en vooral hoe ze deze verwoorden. Maar eerst en vooral, of in elk geval daarnaast, moet volgens mij een discussie plaatsvinden over onze uit de hand lopende mediamaatschappij. Met meteen maar de vaststelling dat we de tijd, de techniek niet terug kunnen draaien en dus zullen moeten (leren) leven met deze maatschappij waarin het nieuws sneller is dan het geluid. En dat het bovendien ook positieve effecten heeft zoals rondom De Arabische Lente.

Toch is naar mijn stellige overtuiging dit gegeven – de oneindige mogelijkheden om je gedachtegoed te verspreiden en om na een gruweldaad aandacht te genereren – een van de belangrijkste drijfveren, zo niet hét belangrijkste motief van de (massa)moordenaars en terreurplegers van de laatste decennia. Doelbewust noem ik ook niet hun namen en plaats ik ook geen foto’s om niet in dezelfde val te trappen als de media – ik geef toe, voor een deel onontkoombaar – plegen te doen. Zoals ik ook toe moet geven dat deze verhandeling eveneens in het straatje van doelbewust gezochte media-aandacht past. Al moet ik daarbij natuurlijk enige terughoudendheid betrachten, mijn bescheiden podium indachtig.

Potentiële terroristen en aanslagplegers zijn van alle tijden en alle gezindten. Het zijn, vrijwel niemand uitgezonderd, aandachtzoekers. Wannabe-martelaren of kruisvaarders, die in de meeste gevallen slechts te stoppen zijn door een te verwachten gebrek aan publiciteit of heiligverklaring. Nu hoef je heden ten dage overal bang voor te zijn, behalve voor gebrek aan aandacht. Waar ik me heel goed voor kan stellen dat een geboren terrorist in pakweg 1975 zich toch maar gedeisd hield in het besef dat de verspreiding van zijn boodschap en bedenkelijke geur beperkt, in elk geval sterk vertraagd zou blijven/worden. Dat dit niet eenieder heeft weerhouden – en de voorbeelden kennen u en ik, zonder ze zo nodig te benoemen – is een feit, maar weerlegt daarom nog niet mijn stelling dat het anderen zal hebben weerhouden. Anderen, soortgelijke lieden die in de huidige mediamaatschappij veel sneller zullen worden getriggerd om tot actie over te gaan.

Is hier een remedie tegen? Zoals al gememoreerd kunnen we onmogelijk de moderne communicatiemiddelen, dus de mediamaatschappij,  een halt toeroepen. Maar misschien kunnen we wel de moderne communicatieCULTUUR en –STRUCTUUR doorbreken. Zou het maar één slachtoffer schelen, dan is het al de moeite waard. Laat al die politici, journalisten, columnisten, omroepen en programmamakers eens stilstaan bij hun eigen visie en werkwijze. Net zoals ze de stellingnemers op links en rechts, de pro- en anti-islam-groeperingen, plus hun boegbeelden en woordvoerders oproepen om zich te bezinnen op (de toonzetting en consequenties van) hun uitlatingen en gedachtegoed. Als dat er in eerste instantie toe zou leiden dat er meer empathie en aandacht zal zijn voor de slachtoffers en andere naast betrokkenen, dan is dat al pure winst. Waar het verder toe zal leiden, mag ik slechts hopen. Maar één ding is zeker: ook al is de dader zelf de hoogst verantwoordelijke, in tijden van gebeurtenissen als deze dient eenieder bij zichzelf te rade te gaan.

Read Full Post »

%d bloggers liken dit: